Bjarnat Krawc narodźi so 1861 w Jitru jako syn wučerja. Wot 1874 wopyta Krajnostawski seminar w Budyšinje a skutkowaše po zakónčenju studija krótki čas jako wučer w Rakecach. Jako so jemu poskići wučerske městno na Drježdźanskim Mochmannowym instituće, je rady tež tohodla přija, zo by so móhł hudźbnje dale wukmanić. W lěće 1887 wobsta přijimanske pruwowanje za Kralowsko-sakski konserwatorij a studowaše pola prof. Felixa Draeseke kompoziciju. Na absolwentskim koncerće 1894 dožiwi swoju prapremjeru jeho prěnja sinfoniska baseń ze cykla „Ze serbskeje zemje“. W Drježdźanskim hudźbnym žiwjenju zdoby sej Krawc jako komponist a chórowy pedagoga počasu dobre mjeno, wosebje tež z jeho hižo 1893 załoženym a pozdźišo wysoko waženym žónski chórom, znaty jako „Schneiderscher Frauenchor”. Z wudaćom a zawjedźenjom jeho šulskeho spěwnika „Heimatstimmen” w lěće 1903, kotrehož nakład docpě wysokosć 40000, podšmórny so Krawcowy wuznam a sčini jeho po cyłej Němskej znateho. Sta z markantnej wosobinu Drježdźanskeho hudźbneho žiwjenja. Runočasnje bě wón stajnje tež njesprócniwy propagator serbskeje hudźby. Po 1. swětowej wójnje organizowaše Bjarnat Krawc serbske hudźbne žiwjenje znowa.
Radwor bu po 1900, a wosebje mjez wójnomaj, centrum serbskich kulturnych aktiwitow. Tu pochadźachu resp. skutkowachu Jurij Słodeńk, Franc Kral, Michał Nawka, Jan Andricki, Józef Nowak a druzy. W chórowym hibanju, w dźiwadźelenju a pozdźišo tež w sokołskim hibanju bě Radwor stajnje sobu prědku. Wjele iniciatiwow wuńdźechu w tutym času z Radworja a mnoho nasta w zhromadnym dźěle mjez Bjarnatom Krawcom, Radworskim chórom „Meja” a jeje dirigentom Michałom Nawku. Tu bě Krawc namakał adekwatne wuměłske ćěleso, kotrež zanjese cyły rjad jeho serbskich chórowych kompozicijow prěni raz. Michał Nawka pak Bjarnata Krawca tež k tworjenju pohonjowaše a bě druhdy samo iniciator, kaž na přikład za „Missu solemnis” abo tež za oratorij „Wójna a měr“. Swoje dźěło na tutym oratoriju zahajištaj awtoraj w času najwjetšich „wuspěchow“ rubježneho němskeho wójska w lěće 1942. So mjezsobu pohonjujo, dokónči Krawc oratorij w lěće 1944, dyrbješe jón pak zdźěla po wójnje znowa rekonstruować, dokelž zhubi dnja 13.2.1945 při zničenju Drježdźan swoje bydlenje a wšitke swoje manuskripty. W času zakaza wšeho serbskeho zjawneho žiwjenja běše pak Krawc mnoho swojich dźěłow wotpisował a do Prahi swojemu přećelej Vl. Gollej pósłał, kotryž tam za tute dźěła archiw zarjadowa. Tak měješe nadźiju, zo so jeho dźěła cyle njezhubja. We Warnoćicach, hdźež jeho wyšnosće znowa nastateho čěskeho stata přeprosychu, namaka 1946 swoju nowu domiznu. Tu zemrě wón dnja 25.11.1948. Ze swojim wobšěrnym kompozitoriskim dźěłom twori Bjarnat Krawc móst mjez Kocorom a powójnskej serbskej generaciju komponistow.
Oratorij „Wójna a měr“ dožiwi drje skónčnje w lěće 1957 w Praze swoju prapremjeru, a to w přitomnosći Domowinskeje delegacije, w kotrejž pak městno za hišće žiweho awtora njemějachu. Tež prócowanja, wosebje Achima Brankačka, wo prěnje předstajenje tutoho wuznamneho dźěła w Serbach so stajnje haćachu. Hłowna přičina drje bě žadane „wobdźěłanje (wosebje tekstowe!)”. Tutón bě tehdomnišim zamołwitym překřesćanski.
Měrko Šołta
We „Wójna |a|...” wobjednawa so najprjedy prěni dźěl oratorija “Wójna a měr”. Za inscenaciju po ideji Tomasa Kreibicha-Nawki składnostnje 75. posmjertnin serbskeho komponista Bjarnata Krawca je Hans-Peter Preu oratorij, kiž bě spočatnje za sola, chór a klawěr spisany był, zinstrumentował. Charakterne rysy “wójny”, kiž je M. Nawka naćisnył, předstaja balet jako “wšědne wójny” – małe dohlady do wójnow ze “sobu” abo do wójnow z “druhimi”. W intensiwnych choreografijach Gundule Peuthert so wone plastisce zapołoža a rozšěrja.
19:00 hodź. poskići so w foyeru zawod do krucha.
We wójnskem lěśe 1942 jo pósłał z Łužyce a ze swójeje rodneje jsy Radwor wupokazany wucabnik Michał Nawka (1885-1968) swójomu pśijaśeloju, komponistoju Bjarnatoju Krawcoju "Spiw wó wójnje". Wójna jo hyšći se žwaliła, což jo wjadło k powšyknej dobrej mysli a dobrej naźeji wó doskóńcnem dobyśu. Běda Stalingrada njejo hyšći była wótwiźeś, ako jo basnik južo kóńc toś teje euforiskeje błudnosći póznał. Njewomucnje jo twórił w swójom kamjenicańskem eksilu za reforměrowanu serbsku ortografiju, jo slěźił na rěcywědnem pólu a pisał basni.
Wón jo pśeźěłał katolske serbske cerkwinske spiwaŕske knigły a jo stwórił nowe kjarliže, wót kótarychž jo se jaden kjarliž rozdźělił na lětakach, a Kulojski procesion do Róžanta jo jen we wójnskem lěśe 1941 prědny raz spiwał. Stakim jo wón malsnje bywał nowa hymna, spiw wopěranja, dowěra Bogu a dobyśe za katolskich Serbow.
Michał Nawka jo njewomucnje twórił w nejśamnjejšych wójnskich lětach, jo był dobreje mysli a dobreje naźeje, až pśinjaso tšašny kóńc nowy zachopjeńk. Bjarnat Krawc jo za sebje w jogo pśipósłanej basni namakał nadawk połny naźeje. Za tym ak jo ju za krotkim skomponěrował, jo se wobrośił na basnika z naraźenim, z pěsni oratorium wó „wójnje a měrje“ stwóriś. Z tym jo nastało w běgu dweju lětowu, w stawnej korespondency mjazy Drježdźanami a Kamjenicu, jadnab 22 numerow za solo a chor z pśewódom klawěra ako wobšyrne źěło, kenž ma měś wuznam za pśichod, kenž ma jaden serbski kulturny dokument byś...
Měrko Šołta-Scholze
Za inscenaciju pó ideji Tomasa Kreibicha-Nawki pśi góźbje 75. dnja zamrěśa serbskego komponista Bjarnata Krawca jo Hans-Peter Preu oratorium, kótaryž jo spócetnje był spisany za solo, chor a klawěr, nowo zinstrumentěrował. Pócynki “wójny”, kótarež jo M. Nawka nacerił, pśedstaja balet ako “wšedne wójny” – małe doglědy do wójnow ze “sobu” abo do wójnow z “drugimi”. W intensiwnych choreografijach Gundule Peuthertoweje se wóni plastiski zapołožyju a rozšyriju.
WOBSADŹENJE | SOBUSTATKUJUCE
chór, orchester a balet Serbskeho ludoweho ansambla, chór Budyšin
HUDŹBNY NAWOD | MUZIKALISKE NAWJEDOWANJE Georgios Balatsinos
IDEJA Tomas Kreibich-Nawka
INSCENACIJA & CHOREOGRAFIJA Tomas Kreibich-Nawka & Gundula Peuthert
WUHOTOWANJE | WUGÓTOWANJE Kathleen Lehmann